Kobiety, które zmieniły świat - Katherine Coleman Goble Johnson

Czas czytania: 4 min

Dziś bierzemy na tapetę sylwetkę Katherine Coleman Goble Johnson. Genialna matematyczka, nazywana komputerem w spódnicy. Jako jedna z pierwszych kobiet w historii, w dodatku Afroamerykanka, trafiła do NASA, gdzie projektowała trajektorie lotów pierwszych misji kosmicznych.

Katherine była osobą upartą i zdeterminowaną - dzięki temu udało jej się pokonać ogromne - jak na czasy segregacji rasowej i płciowej - przeszkody. Mówiła o tym w wywiadzie dla jednej ze stacji telewizyjnych:
"Zawsze byłam ciekawa świata i chciałam dowiadywać się o rzeczach, o których w danym momencie dyskutowano. Niektóre dziewczynki mają obawy przed zadawaniem pytań, ale przecież jeśli chcesz się czegoś dowiedzieć, musisz je zadawać. Nie ma czegoś takiego jak głupie pytanie. Dziewczyny i kobiety są zdolne do wszystkiego tego, do czego zdolni są chłopcy i mężczyźni".

Bystra dziewczyna

Katherine Johnson, urodzona 26 sierpnia 1918 roku jako ogromna miłośniczka liczb już od dzieciństwa zapowiadała się na matematycznego geniusza. Ale nikt wtedy nawet nie ośmielił się pomyśleć, że ta drobna, czarnoskóra dziewczynka będzie solidnym filarem sukcesu amerykańskiego programu kosmicznego!

Z uwagi na swoje wyjątkowe zdolności, Katherine wyprzedzała rówieśników o kilka klas. Jako trzynastolatka uczęszczała już do szkoły średniej, zaś w wieku osiemnastu lat ukończyła studia. Kończąc West Virginia State College, miała zrealizowane wszelkie dostępne na uczelni zaawansowane kursy matematyczne. Był to nie lada wyczyn - w czasach segregacji rasowej Afroamerykanie często kończyli przygodę z edukacją w wieku ośmiu lat.

Matka, żona, geniusz

Katherine, nie mając w tamtych czasach zbyt wielu możliwości rozwoju, wybrała karierę nauczycielki. Tu wybór był dziecinnie prosty - matematyka! Dalej życie toczyło się szablonowo: urodziła trzy córki, poświęciła się rodzinie. Nie była jednak spełniona ani szczęśliwa - pozostała wierna miłości do liczb, licząc naczynia zmywane po posiłku. I to właśnie przy jednym z posiłków jeden z krewnych miał napomknąć, że w centrum badawczym organizacji NACA (National Advisory Commitee for Aeronautics - Narodowy Komitet Doradczy ds. Aeronautyki) poszukują geniuszy matematycznych na stanowisko "ludzkich komputerów". Katherine bez wahania podjęła wyzwanie i w 1953 roku sięgnęła po swój amerykański sen.

NACA koncentrowała się na badaniu zjawisk towarzyszących lataniu w ziemskiej atmosferze. W 1958 roku rozwiązano NACA i w jej miejsce utworzono NASA, zajmującą się dodatkowo lotami w kosmos.

Segregacja

Aby opisać skalę problemu segregacji w tamtych czasach, należy wspomnieć o rozdzieleniu toalet nie tylko pod względem płci, ale również koloru skóry. Dla ciemnoskórych były zarezerwowane odrębne miejsca do jedzenia, wydzielone fontanny z wodą. Nawet w komunikacji miejskiej wolno im było zajmować miejsca wyłącznie na tyle autobusu! Taka segregacja była na porządku dziennym. Tak jak to, że budynek NACA oraz czarnoskóre pracownice tam zatrudnione nazywane były "kolorowymi komputerami". Pracownice były tylko tłem: mimo że piekielnie dobrze wykonywały powierzone obliczenia, nie mogły się pod tym podpisać, granty za ich pracę zgarniali mężczyźni.

Przełom

Sytuacja czarnoskórych kobiet zmieniła się dzięki rywalizacji między ZSRR a USA, w której stawką było pierwszeństwo w podboju kosmosu. Sowieci przodowali - udało im się wysłać na orbitę pierwszego satelitę, pierwszego człowieka. Amerykanie zawzięcie pracowali nad odwetem, pozostawiając kwestie rasowe daleko w tyle. To wtedy Katherine Johnson zyskała szacunek wśród mężczyzn w załodze NASA - wybitne zdolności w geometrii analitycznej czyniły z niej ważne ogniwo amerykańskiego sukcesu.

Tajna broń NASA

Nasza bohaterka własnoręcznie dokonała obliczeń dla misji Merkury i Apollo, dzięki niej Neil Armstrong i Buzz Aldrin mogli wylądować na Księżycu. Na podstawie opracowanej przez nią trajektorii, uratowano załogę misji Apollo 13. To również ona zajmowała się programem promów kosmicznych oraz tworzyła pierwsze obliczenia ewentualnych misji marsjańskich. Nieprawdopodobnym wydaje się, że to Katherine sprawdzała, czy komputery nie mylą się w swych obliczeniach.

Doceniona!

W 2015 roku Katherine Coleman Goble Johnson została uhonorowana Medalem Wolności z rąk ówczesnego prezydenta, Baracka Obamy. Jest to najwyższe odznaczenie, jakie mogą otrzymać amerykańscy cywile.

Katherine była autorką 26 sprawozdań i prac naukowych. We wrześniu 2017 roku uroczyście otworzyła w Langley Katherine G. Johnson Computational Research Facility - ogromne, nowoczesne centrum obliczeniowe NASA z najbardziej zaawansowanymi komputerami świata.

W sierpniu 2018 roku Katherine skończyła sto lat. Prowadzi w Hampton spokojne życie babci (i prababci!), ale nadal jest aktywna, wspiera wiele organizacji. Firma Mattel uhonorowała matematyczkę specjalną edycją Barbie - w spódnicy i okularach.

Tekst: Paulina Pomaska
Ilustracja: Jarek Danilenko

Higiena intymna dla świadomych kobiet